Techniki pomagające budować pewność siebie
Sędzia piłkarski funkcjonuje w jednym z najbardziej wymagających środowisk sportowych.
Każda decyzja jest oceniana w czasie rzeczywistym – przez zawodników, trenerów, kibiców, obserwatorów i czasami media.
W takim kontekście pewność siebie nie jest dodatkiem, lecz kluczowym elementem skutecznego sędziowania.
Z perspektywy psychologii sportu warto jednak podkreślić jedno:
pewność siebie sędziego nie powinna opierać się wyłącznie na trafności decyzji ani na ocenie z meczu.
Jej prawdziwym fundamentem są tożsamość oraz poczucie własnej wartości.
Wbrew powszechnemu przekonaniu, pewność siebie nie oznacza braku stresu, emocji czy chwilowych wahań.
U sędziów byłoby to wręcz nierealne.
Pewność siebie to raczej:
- zdolność do podejmowania decyzji mimo presji,
- zaufanie do własnych kompetencji,
- gotowość do dalszego prowadzenia meczu nawet po popełnieniu błędu.
Sędzia pewny siebie nie jest sędzią nieomylnym.
Jest sędzią, który potrafi wrócić do „tu i teraz”, zamiast mentalnie utkwić w jednej kontrowersyjnej sytuacji.
Tożsamość sędziego jako fundament stabilności
Przyjrzyjmy się na początku poczuciu własnej tożsamości.
Jednym z największych zagrożeń dla stabilności psychicznej sędziego jest utożsamianie siebie wyłącznie z rolą lub oceną meczową.
Myśli w stylu:
- „Jestem dobrym sędzią, jeśli nie popełnię błędu”
- „Ten błąd świadczy o mnie jako arbitrze”
powodują, że każda trudna decyzja uderza bezpośrednio w „ja” sędziego.
Zdrowa tożsamość oznacza, że:
- jestem sędzią, ale nie jestem sumą swoich decyzji,
- moja wartość nie znika po jednej pomyłce,
- pełnię rolę, która zawsze wiąże się z ryzykiem błędu.
Sędzia z taką tożsamością jest mniej reaktywny emocjonalnie, szybciej się stabilizuje i lepiej radzi sobie w trudnych momentach meczu.
Samoocena a poczucie własnej wartości
Kolejnym bardzo ważnym krokiem jest rozróżnienie między samooceną, a poczuciem własnej wartości (wewnętrznym i względnie stałym).
Jeśli poczucie własnej wartości sędziego zależy głównie od:
- noty obserwatora,
- reakcji trybun,
- opinii środowiska,
to jego pewność siebie będzie niestabilna.
Każda krytyka może prowadzić do:
- nadmiernej ostrożności,
- spadku decyzyjności,
- chęci „odrabiania” błędu.
Sędzia, który ma ugruntowane poczucie własnej wartości, łatwiej przyjmuje informację zwrotną, nie interpretuje błędu jako osobistej porażki, szybciej wraca do skutecznego sędziowania.
Wniosek
Pewność siebie sędziego piłkarskiego nie rodzi się z perfekcji, lecz z wewnętrznej stabilności.
Im silniejsza tożsamość i bardziej niezależne poczucie własnej wartości, tym większa odporność na presję, lepsza decyzyjność i spokojniejsze zarządzanie meczem.
Model 2P: przygotowanie + przekonanie
Przygotowanie
Im więcej treningu, tym lepsze przygotowanie.
To proste stwierdzenie dotyczy wszystkiego w życiu. Nie tylko w sporcie.
Jeśli zadbasz o przygotowanie, to zadbasz również o pewność siebie.
Aby sprawdzić, czy masz bezpośredni wpływ na swoje przygotowanie, odpowiedz sobie na pytania:
- Co robię, by zwiększyć swoje przygotowanie do meczu?
- Co warto byłoby robić, by zwiększyć swoje przygotowanie?
Po przygotowaniu listy przejdź do drugiej części:
- Dlaczego wykonujesz każdego tygodnia właśnie te czynności?
- Dlaczego jest to dla Ciebie tak ważne?
- Co chcesz osiągnąć dzięki tym działaniom?
- Kim chcesz się stać dzięki nim?
- Co przychodzi ci z łatwością?
- W czym, gdy to wykonujesz, czujesz się lepiej?
- Co jest najtrudniejsze w robieniu tych rzeczy?
- Jakie czynności z drugiej listy możesz zacząć wykonywać?
- Które czynności z drugiej listy uważasz za szczególnie ważne?
Przyjrzyj się uważnie odpowiedziom i poszukaj wskazówek, które pomogą dokładniej ukierunkować Twoje działania.
Przekonanie
Przekonanie to niesłabnąca wiara w siebie i swoje możliwości.
Sędzia, który ma przekonanie, że osiągnie sukces, kieruje swoje myśli w następujący sposób:
„Znam swój potencjał i nieustannie się rozwijam”
„Potrafię sobie radzić z wyzwaniami i porażkami”
„Traktuję porażki jak lekcje”
„Zawsze jestem gotowy i skupiony”
„Czuję głęboki sens w tym, co robię”
Rzadko jest tak, że początkujący sędzia rozpoczyna z pełnym przekonaniem, że wybrał dobry kierunek i jest gotowy na wszystko.
Zdarza się to również arbitrom bardziej doświadczonym.
Życie potrafi rzucać kłody pod nogi, by zobaczyć jaka będzie nasza reakcja.
Czy pojawi się rezygnacja przy pierwszej próbie?
A może spojrzysz na trudności jak na wyzwania?
Nieustanne dążenie do celu pozwoli umocnić przekonanie, że wybrałeś właściwie.
Podsumowanie
Pewność siebie to fundament, na którym opiera się codzienne działanie sędziego.
Zawód ten nie polega na eliminowaniu błędów za wszelką cenę, lecz na budowaniu stabilnego fundamentu, który pozwala funkcjonować skutecznie nawet wtedy, gdy błąd się pojawi.
Już w kolejnym artykule poruszony zostanie kolejny temat treningu mentalnego sędziów.
Warto śledzić publikacje oraz profil Psycholog na boisku na platformach Facebook i Instagram, aby nie przegapić kolejnych wskazówek — nie tylko ze świata psychologii w sędziowaniu.
Bibliografia
- Brela, M. (2024). Mistrzostwo umysłu: Psychologia sukcesu w sporcie. Studio Emka.
